بحران سروری


بحران سروری

خواننده گرامی نوشتاری که اینک می خوانید فشرده ای است از یک نوشتار بلند که بدلیل اهمیت موضوع نخست بانتشار این فشرده پرداختیم . ترجمه کامل  این نوشتار را در چند روز آینده در همین صفحه بخوانید.

نوشته :

وینفرید ولف

برگردان :

رضا نافعی

بر گرفته از :

یونگه ولت

19.10.2009

شمارش رینگ( مشت زنی) برای امپراتوری دلار آغاز گشته است.

از سال 2007 بحران جهانی چون آتش زیر خاکستر ، آرام آرام همۀ تیر های زیر سقف  اقتصاد جهانی  را سوزاند و پیش رفت. پس از بحران املاک، بحران بانک ها و بحران اقتصاد واقعا فعال، اینک نوبت به بحران سروری ( هژه مونی) رسیده است. خبر های دست اول و برجسته این روزها عبارتند از: » نقش    متزلزل دلار » ( نویه تسوریشه تسایتونگ29.9.2009 ) و » آسیا می کوشد سقوط  دلار را متوقف سازد» – فایننشال تایمز( 9.10.2009 )- اگر بحران در همین سطح ادامه یابد و عمیق تر شود آنوقت دیگر باید از یک بحران تاریخی سخن گفت . این سخن هنگامی روشن می شود که نگاهی به تاریخ سرمایه داری بیفکنیم .

از زمان پیدایش بازار جهانی سرمایه داری  ساختار هژه مونی یا سروری  سه نوع متفاوت داشته است: نخستین شکل آن که میان سالهای 1620 تا 1760 برقرار بود مختص هژمونی یا سروری هلند بود. در شکل دوم که  سراسر قرن نوزدهم را در بر گرفت امپراتوری انگلستان قدرت مسلط بود . شکل سوم که هنوز هم برقراراست توام با  سرکردگی  آمریکاست  که طی دو جنگ جهانی شکل گرفت. همزمان با آن در طول جنگ جهانی دوم آمریکا خودرا بعنوان مقتدر ترین نیروی نظامی جهان غرب عرضه کرد.سرانجام  در ماه ژوئیه 1944 در برتون وودز Bretton Woods    دلار بعنوان پول رایج جهانی تثبیت شد.

سرکردگی ( سروری یا هژه مونی) سه ویژگی دارد: کشور سرکرده قدرت مسلط و تعیین کننده اقتصادی است. این سرکرده میتواند با تکیه بر  قدرت نظامی  تسلط اقتصادی خویش را تضمین کند. ویژگی سوم آنست که این قدرت  حکمران عرصۀ مالی جهان است. پول کشور سرور  یعنی : گولدن، پوند استرلینگ ( که در ایران به  لیره  انگلیس معروف است.م ) و دلار،  در دوران تسلط این کشور ها ، پول جهانی محسوب می شود.

تا پایان سال 1989 اقتصاد جهانی به این  شکل بود که گرچه آمریکا بعنوان قدرت حاکم ، بر اقتصاد جهان ، مسلط بود  ولی دو مرکز اقتصادی غیر سر مایه داری – اتحاد جماهیر شوروی و جمهوری خلق چین  نیز در صحنه بودند. در این دوران رقابت سنتی میان کشورهای سرمایه داری  در درجۀ دوم اهمیت قرار گرفت  و آنچه اهمیت درجه اول یافت  علائق مشترک همۀ کشورهای سرمایه داری و همۀ گروه های سرمایه داران ملی بود یعنی  باز پس گرفتن این مناطق بزرگ از دست رفته  – روسیه و چین –    با توسل بقدرت نظامی و یا از طریق بزانو در آوردن آنها. امتیاز دیگر آمریکا بر دیگر کشور های سرمایه داری این بود که فقط آمریکا قدرت مقابله با اتحاد شوروی را داشت  که این هم امتیاز دیگر ی بود  افزون بر امتیازات دیگر  که  کشورهای بزرگ سرمایه داری را بر آن داشت تا به پیروی از آمریکا تن در دهند.

دیر زمانی است که سخن از افول آمریکا می رود. و در داین روند تردیدی  نیست. فراموش نباید کرد که سرکردگی آمریکا از دهها سال پیش رو بسایش و فرسایش است . یک مقطع  عمیق در این روند  روز پانزدهم اوت 1971 است که ریچارد نیکسون  رئیس جمهور آمریکا اعلام کرد از آن پس دیگر طلا پشتوانه دلار نخواهد بود – گامی که خود حاصل شکست آمریکا در جنگ ویتنام  بود . – اینک نزدیک  چهل سال است  که یک نظام جهانی پولی  تا حدود زیادی بر دو پایه استوار است : اعتماد و در عین حال  ترس . اعتماد بر استحکام نسبی  سیاست آمریکا و ثبات نسبی  اقتصاد آمریکا  و در عین حال ترس از عواقب  درهم شکستن نظام پولی جهان . با فروپاشی اتحاد شوروی  و دیگر کشورهای عضو پیمان ورشو از سال 1989 تا 1991 و ادغام تدریجی جمهوری خلق چین در نظام سرمایه داری که از اواسط دهه هشتاد آغاز شد ، روند رو باضمحلال سرکردگی آمریکا بتعویق افتاد….

از زمان جنگ ویتنام – باستثنای دوران کوتاه زمامداری ریگان – موقعیت آمریکا در بازار جهانی  رو بوخامت نهاد……

نویسنده این تحلیل در پایان نوشتار خود به این نتیجه می رسد که :

آنچه در سال های آینده مرکزیت خواهد یافت  یک مدل جهانی برای » سرمایه داری » نیست ، بلکه یک جنگ رقیبانه و نمونه وار میان  سه بلوک  اروپا، آمریکای شمالی و چین خواهد بود که می تواند به یک جنگ واقعی تبدیل گردد، از جمله بر سر منابع نفت و راههای حمل ونقل آن .

در این مرحله نیز بحران سرکردگی شکل مشخص پیدا می کند  باین معنی که : دلار بعنوان پولی که برای خرید و فروش نفت مورد استفاده قرار گیرد  روز بروز بیشتر در برابر سوال قرار می گیرد. طبق خبری که روزنامه انگلیسی ایندیپندنت  منتشر کرده گویا چین هم در این امر نقش ایفا می کند. ولی یکی از دلائلی که آمریکا بجنگ عراق رفت همین بود که عراق  در سال 2003 دست به تبلیغ در بارۀ وداع با دلار برای  بهای نفت  زد.  تهدید ایران بجنگ، که دستگاه حکومتی باراک اوباما برنده جائزه صلح نوبل هم دنبال آنرا گرفته ، از چنین زمینه ای بر می خیزد .

تا کنون پایان یک دوران سروری همراه با چند ویژگی بوده یکی این که دیگر کشور ها در عرصه اقتصاد از کشور  سرکرده  پیشی گرفته اند ، و در زمینه پولی عقب ماندگی های خود را از کشور سرکرده  جبران کرده اند و در عرصه نظامی کشور سرور را با مشکلات جدی روبرو ساخته اند. اتحادیه اروپا در زمینه اقتصادی از آمریکا جلو افتاده  ولی  دلار کماکان یک پول جهانی است و دوسوم ذخائر ارزی جهان به  دلار است . از همه مهمتر این که در سرکردگی آمریکا در عرصه  نظامی جای تردید نیست. بویژه اگر تسلیحات اتمی را هم در نظر گیریم  که ابعاد بکلی متفاوتی  در عرصه رقابت  جهانی  می یابد .

2 پاسخ

  1. مدت‌ها بود كه دنبال چنين وبلاگي بودم // فقط فكر ميكنم دير به دير بروز ميشه.

  2. با سلام

    مطالب بلاگ شما واقعا خواندنی است. از زحمات شما برای برگردانی‌ مطالب متشکر هستم.

    موفق باشید.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s