باز گشت با دست خالی


مصاحبه یک روزنامه آلمانی با «ولی نصر»

زمزمه های ایرانی

«ولی نصر»، زیر گوش اوباما

ترجمه عسگر داوودی

یک روزنامه آلمانی بنام «زود دویچه تسایتونگ» با «ولی نصر» مشاور اوباما درکاخ سفید گفتگو کرده است. این نشریه می نویسد که ولی نصر از یکسال پیش مشاور اوباماست. ولی نصر، پسر دکتر حسین نصر، استاد  فلسفه اسلامی و رئیس بنیاد فلسفه اسلامی در زمان شاه است که بسیاری از رهبران جمهوری اسلامی شاگردان کلاس های درس او بوده اند و همچنان با او در ارتباط اند. حتی بارها صحبت از سفرهای او به ایران و احتمال ماندگار شدن وی در ایران مطرح بوده است. آنچه را می خوانید ترجمه مصاحبه ایست که با ولی نصر انجام شده است.

«ولی نصر» کارشناس امور خاور نزدیک، روابط متقابل اقتصادی کشورهای اسلامی با کشورهای غرب را بررسی می کند. او را کارشناس علوم سیاسی  و از جمله ایران شناس بنام آمریکا معرفی می کنند. او اکنون یک سال است که مشاور «باراک اوباما» رئیس جمهور آمریکا است. ” بنظر ” ولی نصر”  طبقه متوسط جامعه موتور جنبش اصلاحی در ایران است.

زود دویچه تسایتونگ: شما در کتاب خود   ”Forces of Fortune”طبقه متوسط جدید جوامعی چون ترکیه، دوبی و دیگر کشور های منطقه را مورد بررسی قرار داده اید و بر این باور هستید که این طبقه درتغییرات اصلاحی جوامع خود نقش بسزائی دارد. سوال مشخص این است که آیا شما ناآرامی های کنونی در جمهوری اسلامی را، که همچنان ادامه دارد، نیز شورش همین قشر نوین می دانید؟

ولی نصر: ریشه جنبش اصلاح طلبی  ایران  در عروج همین طبقه متوسط است که از اواخر دهه 1980آغاز بالیدن کرد.

این طبقه متوسط پس از روند خصوصی سازی و اصلاحات اقتصادی که، پس از جنگ ایران و عراق صورت گرفت، پدید آمد. این قشر متوسط همگام با رشد خود و نیز کسب رفاه بیشتر، خواستار افزایش آزادی های سیاسی، کاهش دخالت های دولتی، گسترش آزادی های اجتماعی و تقویت مبادلات با اقتصاد جهانی شد. لیبرالیزه شدن اقتصاد در ایران از بسیاری جهات به  طلب اصلاحات سیاسی کمک کرد. اصلاحات اقتصادی سبب نیرومند شدن عناصری با خواست های مدنی و باز تاباننده  ارزش ها  و توقعات قشر متوسط نوین گشت. قدرت و ضعف جنبش اصلاح طلب ایران  ارتباط مستقیم با رشد این قشر متوسط در دوران اخیر دارد، ولی این قشر هنوز  آن قدر رشد نیافته که بتواند پیروزی نهائی جنبش اصلاحات را تضمین کند.

زود دویچه: در گذشته، پدید آورنده قشر متوسط در خاور میانه، خود رژیم های حاکم بودند که در عین حال بر آن سلطه نیز داشتند. مثلا از طریق کارزار های سیاسی در نظام آموزشی یا از طریق تحمیل تغییرات فرهنگی. در کشور های این منطقه، تفاوت میان قشر متوسط نوین  با قشر متوسط پیشین، که گفتیم، چقدر است؟

نصر: قشر متوسط پیشین، بورژوازی، به معنی واقعی کلام نبود. از اینرو بازتاباننده نقش تاریخی بورژوازی، آنگونه که در غرب بود نیز نبود. قشر متوسطی که حکومت بوجود آورد، وابسته به حکومت است  و بهمین دلیل  نمی تواند  خود  تبدیل  به نیروی محرکه سیاسی برای نوسازی گردد. شهروند قشر متوسط، که در گذشته جوامع غرب را تغییر داد، امروز در پی آنست که جوامع کشور هائی را که در آستانه تحول قرار دارند متحول سازد، دست نشانده حکومت نیست، وابسته به بازار است. علائق آنها به توسعه اقتصاد جهانی گره خورده است و بیانگر آن فرهنگ و سیاستی هستند که در خدمت منافع اقتصادی آنان است. یک بوژوازی مستقل، یعنی  قشر شهروندان متوسط  که با اقتصاد جهانی همبسته است، دیروز  و امروز موتور پیشرفت، دموکراسی و اقتصاد بازار بوده وهست، این قشر هم خواستار ثبات است و  هم خواستار شکست ایده ئولوژی های تند رو.  با نگاهی به گذشته و نیز با توجه به نمونه های کنونی  می توانیم این سیر تکاملی را ببینیم. قشر متوسط پیشین  در خاور میانه قشری با منش سرمایه داری نبود، قشری بود ایستا. قشر متوسط  نوین در خاور میانه، پویا، با منش سرمایه داری و علاقمند به آزادی بازرگانی است.

”زود دویچه: بعنوان مثال، ایران چگونه می تواند در بافت اقتصاد جهانی جای گیرد؟

نصر: نخستین گام برای ادغام شدن در بازار جهانی، انجام اصلاحات اقتصادی در داخل است. در رابطه با افزایش بازرگانی میان کشور های سهیم در بازار.  ترکیب این  دو عامل  اقتصاد کشور های مزبور را مجبور به تغییر می کند و رفاه رشد یابنده ،  هم این اقتصاد را و هم  آن قشری را که بیش از همه از آن بهرور می گردد به اقتصاد جهانی پیوند می دهد.  این پیوند اقتصادی  خواستار گسترش اصلاحات سیاسی است و کشورهای ذی ربط را بر آن می دارد تا علائق خود را  با علائق دیگر کشور های جهان  بر اساس قانونمداری و ارزش های ،،جهانی ، هماهنگ سازد .

زود دویچه: آیا شما،  با توجه به سیاست خارجی و دفاعی آمریکا  در سال های گذشته، خواستار آن هستید که  برای ادغام جهان اسلام، تکیه  بر فشار سیاسی و قدرت نظامی  کمتر باشد و در عوض راه ورود به بازار ها گشوده تر گردد؟

نصر: تغییر موازین اقتصادی، در دراز مدت، زمینه ای  برای حل مسائل جاری میان غرب و بخش بزرگی از جهان اسلام  بوجود می آورد. در دراز مدت، هنگامی که جو حاکم کنونی  بر مناسبات غرب و جهان اسلام که جو برخورد و سوءظن است، بر طرف گردد، باید با آنها مناسباتی برقرار سازیم مانند مناسباتی که  غرب با  آسیای شرقی  یا آمریکای لاتین  دارد. مقدمه آن گسترش مبادلات بازرگانی و ایجاد ارزش ها و علائق  اقتصادی مشترک و سهیم گشتن در بازار جهانی است.

زود دویچه: آنچه در حال حاضر بنظر می رسد ”مدل چین“، یعنی پیوند دادن آقتصاد آزاد با رهبری متمرکز، با جاذبه ای جهانی روبروست. آیا این مدل نمی تواند برای کشورهای اسلامی، بویژه برای برجستگان سیاسی آن جذاب تر باشد تا نظام غربی که شما توصیه می کنید؟ زیرا در این حالت ،  رژیم های منطقه  ، قدرتشان را از دست نمی دهند، موضوعی که باید بیش از هر چیز مورد توجه آنان باشد.

نصر: بی تردید ”مدل چین“  برای رژیم های متمرکز و همچنین کشورهائی که دیکتاتوری و اقتصاد دولتی بر آنها حاکم است از نوعی جذابیت برخوردار است. احتمالا همین ”مدل چینی” هم در دراز مدت در یک مرحله از تغییرات پویا بسوی یک اقتصاد دموکراتیک پیش خواهد رفت. آنچه در ارتباط با بحث در باره کشور های اسلامی از اهمیت بیشتری برخوردار است نظام حکومتی نیست، بلکه این واقعیت است که حتی در چین هم بمحض آن که قشرمتوسط خود را در اقتصاد جهانی ادغام کرد، برخی از ارزش هائی را که مبتنی بر ارزش های عام جهانی هستند خواهد پذیرفت و منادی آن خواهد شد. بهر حال رشد قشر متوسط و ارتباط آن با اقتصاد جهانی، چه در یک نظام سیاسی اتوریتر چه در یک دموکراسی، در دراز مدت، به ثبات بیشتربین المللی  و کاهش تشنج خواهد انجامید.

Advertisements

4 پاسخ

  1. با عرض سلام
    نظرات ارائه شده کاملا کلاسیک و قابلیت طرح در محیطهای آکادمیک را دارد ولی متاسفانه بر گرفته از واقعیات جامعه امروز ایران نیست و بطور خلاصه نمیتوان آنرا جامع ومانع دانست طرح مطالبات
    مردم اساسا به دلیل تبعیض های شدید فساد گسترده وییعدالتی فقر ومشکلات رو به تزاید کشور انجام شده ونه صرفا جهت برخورداری از رفاه وتجمل وآزادی مدل غربی.

  2. خواننده گرامی با سلام متقابل
    آنچه در ترجمه های انتشار یافته از سوی من ملاحظه می کنید نظرات من نیست و باین معنی هم نیست که همه یا بخشی از آن مورد تائید من است.من می کوشم راوی مطالبی باشم که تصور می کنم اطلاع از آنها در ارتباط بامشکلات و مسائل مربوط بایران می تواند احتمالا مفید باشدو اینکه دیگران در باره مسائل کنونی جهان یا ایران چه می گویند و چه می اندیشند. با سپاس از توجه و اظهار نظر شما. رضا نافعی

  3. ولی نصر پسر سیدحسین نصر استاد دانشکدهادبیات دانشگاه تهران است.دکتر سیدحسین نصر در دوران پهلوی مشاور مخصوص فرح در امور اسلامی بود.وبقول دکتر رضا براهنی مثل آدم هائی که حالت نعوذ داشته باشند در مقابل فرح دولا و راست میشد.
    حسین نصر یکی از طرفداران جمهوری اسلامی است.از روشن فکران خود فروخته ای که روشنفکران درون ایران در زمان پهلوی از او بدلیل خدمت به خاندان پهلوی متنفر بودند.
    حال ولی نصر فرزند همین شخص است .
    تو خود حدیث مفصل بخواناز این مجمل.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s