نگاهی به کارنامه اروپا


Junge Welt

Rangelei der Imperien

Alexander Bahar

یونگه ولت27.03.201

آلکساندر بهار

برگردان:رضا نافعی

نگاهی به کارنامه اروپا

کشمکش امپراتوریها

31.مارس 1905: قیصر آلمان، ویلهم دوم با دیدار از مراکش سبب ایجاد یک بحران گردید.

در آغاز قرن بیستم  قدرت های بزرگ اروپائی در مسابقه استعماری بین خود مناطق نفوذ خود را مشخص کرده بودند. ولی امپراتوری آلمان، که  در قیاس با همسایگان خود تازه از کشوری کشاورزی به صنعتی تبدیل شده بود ،  با تاخیر وارد مسابقه شده بود .آلمان  تازه در اواخر قرن نوزدهم سیاست استعماری خود را با نقشه قبلی و هدایت شده آغاز کرد و توانست در مدتی کوتاه  با سرعتی شگفت انگیز در عرصه جهانی سیاستی تعرضی در پیش گیرد . ولی این تلاش برای جبران عقب ماندگی از انگلستان و فرانسه نتوانست نتایج مطلوب را ببار آورد و مجبور شد به مناطق استعماری نسبتا بی اهمیت در آفریقا و خاور دور اکتفا کند.

از این رو نخبگان اقتصادی ، سیاسی و نظامی آلمان تلاش می کردند تا بمناطق بیشتری دست یابند و بر عرصه نفوذ خود بیافزایند.این تلاش بالاجبار به پیدایش تنازعاتی با دیگر قدرت های بزرگ مانند فرانسه  انجامید . فرانسه این روند را در 1904 با » نفوذ دوستانه » در مراکش آغاز کرد  تا بگونه ای مستمر بر گسترش نفوذ سیاسی،نظامی و اقتصادی بیافزاید.

امپراتوری منفرد آلمان

این انفراد حاصل توافقی بود که میان فرانسه و انگلیس ( 8 آوریل 1904) بر اساس  قرارداد موسوم به » آنتانت کوردیال»( = تفاهم قلبی)   صورت گرفت . این قرار داد دوستی میان دو دشمن پیشین ، دست انگلستان رااز جمله در مصر و سودان باز گذاشت و از سوی دیگر این حق را بفرانسه  داد که » بر آرامش مراکش نظارت  و در تمام اشکال اداری،اقتصادی، مالی و نظامی کمک  کند». ولی این ظاهر کار بود ، طبق یک قرار داد سری دیگر که در 1911 فاش شد ، توافق های صورت گرفته بمراتب بیشتر بود. از جمله قرار بر این بود که بخشی از مراکش به اسپانیا عرضه شود. و در پی آن فرانسه گسترش منظم تسلط خود برکشور مغرب را آغاز کرد.

با این قرار داد اوضاع سیاسی ناگهان تغییر کرد باین معنی که دو قدرت بزرگ اروپا ، انگستان و فرانسه ، با یکدیگر دست دوستی دادند  و خصومت قبلی  آنها با هم، که پیوسته برای اهداف سیاست خارجی آلمان مفید بود، از میان رفت. این وضع تازه برای فعالیت  های ژئو استراتژیک ( سوق الجیشی) آلمان ضربه سختی بود و مانعی شد در راه تحقق سیاست خارجی المان که – بویژه در عرصه کشتی سازی – می خواست انگلستان را که رقیبی خطرناک می دانست،  منفرد سازد. رهبری آلمان متوجه شد که با نزدیکی آن دوقدرت بزرگ اروپائی بیکدیگر خود در وضعی خطرناک قرار گرفته و منفرد شده است. در نتیجه بتلاش برای یافتن همپیمان تازه ای در اروپا روی آورد. و چندین بار کوشید تا   با  روسیه که در این زمان خود با ژاپن در جنگ بود همپیمان شود. ولی این تلاش بجائی نرسید. چون روسیه قبلا پیمان دو جانبه ای با فرانسه منعقد کرده بود . با در نظر گرفتن این پیمان و پیمان فرانسه و انگلیس آلمان عملا محاصره شده بود.

در همین احوال فرانسه و انگلستان تصمیم باجرای توافق های خود با  هم  گرفتند و آرام آرام باجرای سیاست اشغال تدریجی مراکش پرداختند که در اصطلاح دیپلماتیک آنرا » اشغال صلح آمیز » نامیده بودند. آنها در سوم اکتبر 1904 با اسپانیا بتوافق رسیدند که سواحل شمالی مراکش باستثنای بندر  فز در اختیار اسپانیا باشد. ولی این رفتار و همچنین قرارداد محرمانه فرانسه و انگلیس با کنوانسیون ( توافق) مادرید در تضاد بود، که درسوم ژوئن 1880 میان سلطان مراکش با امپراتوری آلمان،  امپراطوری اتریش- هنگری، بریتانیای کبیر، بلژیک، دانمارک، سوئد، فرانسه، هلند، و ایالات متحده آمریکا منقعد شده و طبق آن استقلال مغرب، مالکیت مغرب و حقوق خارجیان مقیم مغرب مشخص شده بود.

فرانسه تحریک می کند

در همین زمان آلمان و مراکش یک قرارداد بازرگانی منعقد کردند . یکی از مواد توافقنامه مادرید این بود که هیچ یک از کشورهای امضاء کننده توافقنامه بدون موافقت دیگران حق نقض این توافقنامه را ندارد. برلن رفتار فرانسه را  حمل بر بی اعتنائی   بخود  می کرد که با کمک انگلستان نفوذ خود را هرجا بخواهد گسترش می دهد. رهبری آلمان سیاست دیگری در پیش گرفت و فرانسه را تحت فشار قرارداد که باید قرارداد مادرید را اجرا و علائق اقتصادی آلمان را در ارتباط با معادن آهن جنوب مراکش تضمین کند . هدف این سیاست آن بود که فرانسه قرارداد خود را با انگلستان فسخ کند و آنطور که آلمان می خواست برای حل مسئله مراکش یک کنفرانس بین المللی بر پا شود.

در عین حال برلن تصمیم گرفت اعتراض خود را بگونه ای دیگر نیز بنمایش بگذارد باین صورت که قیصرآلمان، ویلهم دوم، پس از مخالفت های اولیه سرانجام تسلیم  اصرار صدر اعظم، شاهزاده فن بولو، شد و در پایان ماه مارس 1905 در ضمن سفری که به مدیترانه کرد بدیدار سلطان مراکش نیز رفت تا هم بر اعتبار دیپلماتیک او بیفزاید و هم بر استقلال مراکش تکیه کند. روز سی و یکم مارس قیصر با کشتی  موسوم به » هامبورگ » وارد بندر طنجه شد. قیصر که با تشریفات تمام مورد پذیرائی قرار گرفت طی سخنانی با طعنه  آشکار به فرانسه ، خطاب به سلطان مراکش گفت امیدوار است در دوران زمامداری سلطان » مراکش آزاد و مستقل اجازه دهد همه قدرت هادر مراکش با هم ،   رقابتی مسالمت آمیز داشته باشند. افزون بر این او علننا خواستار بازرگانی بر اساس حقوق برابر شد.

باین ترتیب قیصر آلمان نشان داد که فرانسه فقط  در همراهی با امپراطوری آلمان می تواند علائق خود را در شمال آفریقا دنبال کند. پاسخ فرانسه باین رفتار تحریک آمیز آلمان طرح پیشنهادی بود  در ماه مه 1905 ، برای حل دوجانبه اختلافات استعماری ، طبق مدل  » انتانت کوردیال » . ولی آلمان با یکدندگی خواستار تشکیل کنفرانس بین المللی برای حل مسئله مراکش شد که سرانجام در ژانویه 1906 در آلگِسیراس واقع در اسپانیا ، با شرکت نمایندگان دول سهیم در انعقاد کنوانسیون مادرید و هم چنین روسیه ، برپا گشت.

ولی رهبری آلمان به همداستانی فرانسه و انگلستان و نفوذ زیاد آن دو بر دیگر شرکت کنندگان در کنفرانس ، کم بها داده بود. فقط آلمان، اتریش- هنگری و خود مراکش بودند که خواستار بین المللی شدن کامل مراکش بودند. حاصل این  مذاکرات طولانی انعقاد قرار داد » آلگِسیراس آکت » در هفتم آوریل 1906 بود . طبق این قرارداد گرچه آزادی بازرگانی پیش بینی شده بود ولی برای کنترل مراکش نیز ایجاد سازمان های بین المللی را در نظر گرفته بود که در این مورد برخلاف میل و خواست آلمان فرانسه موقعیت بمراتب قویتری داشت. از جمله امتیازاتی که فرانسه در این کنفرانس گرفت این بود که پلیس مراکش تحت فرماندهی افسران فرانسوی و اسپانیائی قرار گیرد.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s